تحصیل در آلمان یکی از محبوبترین روشهای مهاجرت تحصیلی برای دانشجویان ایرانی است. دلایل اصلی جذابیت آلمان:
- کیفیت بالای آموزش و رنکینگ جهانی دانشگاهها
- شهریه بسیار کم یا تقریبا رایگان در اکثر دانشگاههای دولتی
- امکان تحصیل به زبان آلمانی یا انگلیسی
- اجازه کار حین تحصیل و فرصت عالی برای اقامت کاری پس از فارغالتحصیلی
- امنیت بالا، اقتصاد قدرتمند و بازار کار مناسب برای رشتههای مهندسی، IT، مدیریت، پزشکی و…
اگر شما هم بهدنبال راهی کمهزینه و معتبر برای مهاجرت تحصیلی هستید، آلمان یکی از بهترین گزینههاست.
شرایط تحصیل در مقاطع مختلف در آلمان
تحصیل در مقطع کارشناسی در آلمان
- مدت تحصیل: معمولا ۳ تا ۴ سال
- زبان اصلی دورهها: عمدتا آلمانی (بهخصوص در دانشگاههای دولتی)
- شرط اصلی ورود:
- دیپلم + پیشدانشگاهی قدیم یا
- دیپلم ۱۲ ساله + حداقل ۲ ترم تحصیل در دانشگاه داخل ایران یا قبولی در کنکور
برای بسیاری از رشتهها نیاز به گذراندن Studienkolleg (کالج یکساله پیشدانشگاهی در آلمان) وجود دارد.
تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد در آلمان
- مدت تحصیل: معمولا ۲ سال
- زبان دورهها: ترکیبی از آلمانی و تعداد زیاد دورههای انگلیسیزبان
- شرایط اصلی:
- مدرک کارشناسی مرتبط
- معدل مناسب (هرچه بالاتر، شانس بیشتر)
- مدرک زبان (آلمانی یا انگلیسی بسته به زبان دوره)
برای رشتههای مهندسی، اقتصاد، مدیریت، علوم کامپیوتر و… برنامههای انگلیسی زیادی وجود دارد.
تحصیل در مقطع دکتری (PhD) در آلمان
- مدت تحصیل: حدود ۳ تا ۵ سال
- دو نوع اصلی پذیرش:
- پژوهشمحور (Supervised): پیدا کردن استاد راهنما و پروژه تحقیقاتی
- برنامهمحور (Structured Programs): شبیه دورههای دکتری در آمریکا و کانادا
در بسیاری از موارد، دانشجو بورسیه میشود یا بهعنوان Research Assistant حقوق دریافت میکند.
شرایط عمومی مهاجرت تحصیلی به آلمان
شرایط کلی که تقریبا همه متقاضیان باید داشته باشند:
- مدرک تحصیلی معتبر متناسب با مقطع موردنظر
- رزومه تحصیلی قابلقبول (معدل، مقالات، سابقه کار مرتبط برای ارشد و دکتری)
- مدرک زبان (آلمانی یا انگلیسی)
- توان مالی اولیه برای پوشش هزینههای زندگی (بلوکاکانت)
- نداشتن سوءسابقه کیفری
- ارائه مدارک کامل برای سفارت و دانشگاه (ترجمه رسمی، تاییدیهها و…)
بهصورت کلی، هرچه سطح زبان و معدل بالاتر باشد، شانس پذیرش و ویزا بیشتر است.
انواع دانشگاهها و سیستم آموزش عالی آلمان
آلمان چند نوع موسسه آموزش عالی دارد:
Universität (دانشگاههای تحقیقاتی)
- تمرکز روی تحقیقات علمی
- مناسب برای کسانی که قصد دکتری دارند
- ارائه طیف وسیعی از رشتهها از علوم پایه تا پزشکی و مهندسی
Fachhochschule / Hochschule (دانشگاههای علوم کاربردی)
- تمرکز بیشتر روی مهارت عملی و بازار کار
- ارتباط قوی با صنعت
- برای رشتههایی مثل مهندسی عملی، IT، بیزنس و… بسیار محبوب است.
Kunst- und Musikhochschulen (دانشگاههای هنر و موسیقی)
برای هنرهای زیبا، موسیقی، طراحی، تئاتر و…
زبان مورد نیاز برای تحصیل در آلمان
زبان آلمانی
برای اکثر دورههای کارشناسی و بخشی از دورههای ارشد، آلمانی نیاز است:
- سطح معمول موردنیاز: حداقل B2 یا C1
- آزمونهای مورد قبول:
- TestDaF
- DSH
- Goethe Zertifikat B2/C1
زبان انگلیسی
برای دورههای بینالمللی و انگلیسیزبان (بخصوص ارشد و دکتری):
- مدرکهای رایج:
- IELTS: معمولا ۶ تا ۶.۵ به بالا
- TOEFL iBT: معمولا ۸۰–۹۰ به بالا
برای تحصیل در آلمان به زبان انگلیسی، نیازی به مدرک آلمانی نیست؛ اما دانستن آلمانی برای کار و زندگی لازم است.
هزینه تحصیل در آلمان
شهریه دانشگاهها
یکی از مهمترین مزایای آلمان:
بیشتر دانشگاههای دولتی:
- شهریه صفر یا بسیار کم (معمولا فقط هزینه ترم)
- هزینه ترم: حدود ۱۵۰ تا ۴۰۰ یورو در هر ترم
- این هزینه شامل: کارت دانشجویی، تخفیف حملونقل، امکانات دانشگاهی و…
ایالت بادن-وورتمبرگ: برای دانشجویان غیراروپایی ممکن است شهریهای حدود ۱۵۰۰ یورو در ترم دریافت شود.
دانشگاههای خصوصی:
- شهریه از حدود ۵۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ یورو در سال بسته به رشته و دانشگاه
هزینههای جانبی دانشگاه
بیمه درمانی دانشجویی: حدود ۱۲۰–۱۳۰ یورو در ماه
کتاب، لوازم، هزینههای اداری: بسته به رشته، اما بهطور میانگین ۲۰–۵۰ یورو در ماه
هزینههای زندگی دانشجویی در آلمان
میانگین هزینه زندگی دانشجو در آلمان (بسته به شهر):
اجاره خوابگاه یا اتاق اشتراکی:
- شهرهای کوچک: حدود ۳۰۰–۴۰۰ یورو
- شهرهای بزرگ (برلین، مونیخ، هامبورگ): ۴۵۰–۷۰۰ یورو یا بیشتر
خوراک و مواد غذایی: حدود ۲۰۰–۳۰۰ یورو در ماه
حملونقل عمومی: در بسیاری موارد با کارت دانشجویی تخفیف زیادی دارد. (بخشی در هزینه ترم پوشش داده میشود).
هزینه اینترنت، موبایل، سایر هزینهها: حدود ۱۰۰–۱۵۰ یورو
به طور کلی، سفارت آلمان برای ویزای دانشجویی، حداقل حدود ۱۱,۰۰۰–۱۲,۰۰۰ یورو در سال را بهعنوان هزینه زندگی در نظر میگیرد.
مدارک لازم برای اپلای و گرفتن پذیرش
مدارک میتواند بسته به دانشگاه کمی متفاوت باشد، اما بهطور کلی:
- مدارک تحصیلی:
- دیپلم و ریزنمرات
- مدرک کارشناسی/ارشد و ریزنمرات (برای مقاطع بالاتر)
- مدرک زبان (IELTS/TOEFL یا TestDaF/DSH و…)
- رزومه (CV)
- انگیزهنامه (Motivation Letter / Statement of Purpose)
- توصیهنامه (Recommendation Letters) – خصوصا برای ارشد و دکتری
- پاسپورت معتبر
در برخی رشتهها: نمونه کار (Portfolio)، پروپوزال تحقیقاتی، مقاله و…
ویزای تحصیلی آلمان و بلوکاکانت (Blocked Account)
مراحل کلی برای دریافت ویزای دانشجویی آلمان:
- گرفتن پذیرش مشروط یا قطعی از دانشگاه
- آمادهسازی مدارک و رزرو وقت سفارت آلمان
- افتتاح حساب مسدود (Blocked Account / Sperrkonto) در یکی از بانکها یا سرویسهای مورد تأیید
- واریز مبلغ مورد نیاز (در حد تقریبی ۱۱–۱۲ هزار یورو برای یک سال)
- ارائه رسید بلوکاکانت، بیمه، مدارک تحصیلی و زبان، انگیزهنامه، فرمهای سفارت و…
بلوکه شدن پول به این معنی است که شما ماهانه فقط تا سقف مشخص (حدود ۹۰۰–۱۰۰۰ یورو) میتوانید برداشت کنید تا هزینههای زندگیتان تامین شود.
کار دانشجویی و امکان کار بعد از تحصیل
کار حین تحصیل
دانشجویان بینالمللی در آلمان معمولا اجازه دارند:
- تا حدود ۱۲۰ روز کامل یا ۲۴۰ نیمروز در سال کار کنند
- یا بهصورت ساعتی (در حدود ۲۰ ساعت در هفته) کار دانشجویی داشته باشند
انواع کار دانشجویی:
- کار در دانشگاه (Hiwi)
- کار در کافه، رستوران، فروشگاه
- کار مرتبط با رشته در شرکتها (Internship, Werkstudent)
کار بعد از فارغالتحصیلی
بعد از اتمام تحصیل:
امکان دریافت اقامت جستجوی کار (Job Search Visa) تا ۱۸ ماه
در صورت یافتن شغل مرتبط با رشته، امکان تبدیل به اقامت کاری و در ادامه دریافت اقامت دائم (PR) وجود دارد.
تبدیل اقامت تحصیلی به کاری و اقامت دائم
مسیر معمول:
- تحصیل در یکی از مقاطع دانشگاهی در آلمان
- پیدا کردن کار مرتبط و گرفتن ویزای کاری یا بلوکارت (Blue Card)
- چند سال کار و پرداخت مالیات
- درخواست اقامت دائم و بعد از آن در صورت تمایل، امکان درخواست تابعیت (با شرایط مشخص)
مزیت مهم آلمان:
سیستم مهاجرتی آن بهگونهای طراحی شده که دانشجویان موفق، شانس بالایی برای ماندن و کار کردن دارند.
